როცა ხმა მხოლოდ ფანტასტიკაში არსებობდა
რამდენიმე წლის წინ, ხმოვანი ასისტენტები მხოლოდ სამეცნიერო ფანტასტიკის ნაწარმოებებში გვხვდებოდა. „Star Trek“-ში ხომალდის წევრები კომპიუტერს ელაპარაკებოდნენ – ეს იყო მომავალი, რომელიც თითქოს ათწლეულებით შორს იდგა.
მაგრამ 2014 წელს ყველაფერი შეიცვალა. Amazon-მა გამოუშვა Echo – ცილინდრის ფორმის სპიკერი, რომელსაც ხმოვანი ბრძნებებით შეეძლო მუსიკის ჩართვა, ამინდის პროგნოზის გაგება ან კითხვაზე პასუხის მიღება. მისი „სული“ იყო ხმოვანი ასისტენტი სახელად Alexa. ბევრს მაშინაც კი არ სჯეროდა, რომ ეს პროდუქტი რევოლუციას გამოიწვევდა, მაგრამ მთავარია ჯეფ ბეზოსს სჯეროდა და მისი აკვიატება იქცა მიზეზად, რის გამოც ხმამ ახალი როლი დაიკავა ტექნოლოგიურ სამყაროში.
დასაწყისი
2011 წელი იყო, როცა ბეზოსმა თავის მენეჯერებს გაუზიარა იდეა: „ხმა უნდა გახდეს მომავალი ინტერფეისი“. მაშინ Google-ს უკვე ჰყავდა თავისი Android Voice Search, Apple-ს – Siri, მაგრამ ორივე პროდუქტი ზედაპირული ფუნქციებით შემოიფარგლებოდა. ბეზოსს უნდოდა ისეთი ტექნოლოგია, რომელიც ადამიანთან ბუნებრივ დიალოგს შეძლებდა.
ბეზოსის ხედვა მარტივი, მაგრამ ამბიციური იყო: თუ მომხმარებელი მარტივად დაილაპარაკებდა მოწყობილობასთან, ის აღარასოდეს დაბრუნდებოდა ძველ ეკრანებს, კლავიატურასა და ღილაკებს.
ამისთვის Amazon-მა თავისი საიდუმლო ლაბორატორია – Lab126 – ჩართო. გუნდი, რომელიც Kindle-ს ქმნიდა, ახლა სრულიად ახალ სფეროს უნდა შეხებოდა. თავიდან ეს „გიჟური ექსპერიმენტი“ ჩანდა, მაგრამ ბეზოსი უზარმაზარ რესურსებს დებდა პროექტში.
ბრძოლა ტექნოლოგიასთან
Lab126-ს წინაშე ყველაზე დიდი გამოწვევა ედგა: როგორ უნდა გაეგო მანქანას ადამიანის ხმა ხმაურიან გარემოში?
ამისთვის ინჟინრებმა შექმნეს „far-field microphone array“ – მიკროფონების სისტემა, რომელიც შორს მდგომი ადამიანის სიტყვებსაც კი იჭერდა. ეს ტექნოლოგია მაშინ თითქმის არ არსებობდა სამომხმარებლო ბაზარზე.
შემდეგ მოდიოდა მეორე ბარიერი – ენის დამუშავება. ბუნებრივი ენის დამუშავება (NLP) ჯერ კიდევ ნელა ვითარდებოდა. Amazon-მა შექმნა საკუთარი ალგორითმები, რომ Alexa-ს „გააზრებულად“ გაეცა პასუხები, მაგრამ პირველად პროტოტიპები სასაცილო იყო:
- მუსიკის ჩართვის თხოვნაზე სპიკერი აბსურდულ შედეგებს აძლევდა.
- ოთახში რამდენიმე ადამიანის საუბრისას მოწყობილობა საერთოდ იბნეოდა.
ინჟინრები ღამღამობით მუშაობდნენ, აუდიო ჩანაწერებს უსმენდნენ და ცდილობდნენ სისტემის დახვეწას. ბეზოსი კი ყოველ კვირას სთხოვდა პროგრესის დემონსტრაციას. მისი ცნობადი ფრაზა იყო: „არ მინდა პროგრესი პროცენტებში. მინდა ვნახო, უკვე შეუძლია თუ არა Alexa-ს დიალოგი“.
ბაზარზე გაშვება და სკეპტიციზმი
2014 წელს Amazon-მა წარმოადგინა Echo. პრესამ სკეპტიკურად მიიღო: „კიდევ ერთი უსათაურო გაჯეტი“, „ვინ გამოიყენებს ამას?“
მომხმარებლებს თავიდან ეჭვი ჰქონდათ – რატომ უნდა დალაპარაკებოდნენ სპიკერს? მაგრამ მალე გაირკვა, რომ ქცევის ცვლილება სწრაფად ხდება, როცა პროდუქტი სიმარტივეს და კომფორტს გთავაზობს.
– ბავშვები Alexa-ს თამაშის დროს „დამხმარედ“ იყენებდნენ.
– უფროსები სწრაფად ამოწმებდნენ ამინდს ან რთავდნენ მუსიკას.
და მაინც, კრიტიკა რჩებოდა: მოწყობილობა ხშირად ვერ ხვდებოდა სიტყვებს, მონაცემები Amazon-ის სერვერებზე ინახებოდა და მომხმარებლებს პირად ინფორმაციის დაცვაზე ეჭვი უჩნდებოდათ.
ეკოსისტემის დაბადება
Amazon-მა იცოდა, რომ მხოლოდ მუსიკის ჩართვა საკმარისი არ იყო. ამიტომ დაიწყო „skills“ პროგრამა – მესამე მხარის დეველოპერებს საშუალება მიეცათ საკუთარი ფუნქციები შეექმნათ Alexa-სთვის. ეს იყო იგივე, რაც App Store iPhone-სთვის.
სწორედ აქედან დაიბადა ხმოვანი ეკოსისტემა:
- Philips Hue-ს ნათურები, რომლებიც ხმაზე ირთვებოდა.
- Nest-ის თერმოსტატები, რომლებსაც Alexa არეგულირებდა.
- Uber-ის გამოძახება ერთი ფრაზით: „Alexa, order me a ride“.
სახელიც სიმბოლურად იყო შერჩეული: „Alexa“ მოგაგონებდა ალექსანდრიის ბიბლიოთეკას – ცოდნის სიმბოლოს.
დიდი გავლენა
Alexa-მ შეცვალა არა მხოლოდ სახლები, არამედ ინდუსტრია. Google იძულებული გახდა, შეექმნა Google Home, Apple-მა შექმნა HomePod-ი. Microsoft-მა სცადა Cortana-ს განვითარება, მაგრამ ჩამორჩა.
მაგრამ Amazon-ის მთავარი სარგებელი მხოლოდ მოწყობილობებში არ იყო. ყოველი დიალოგი მომხმარებლის ქცევის მონაცემებს ინახავდა: რა მუსიკას უსმენდა, რა პროდუქტს უკვეთავდა, როდის იძახებდა ტაქსის. ეს მონაცემები Prime-ს გაყიდვებს ზრდიდა და Amazon-ის ეკოსისტემას აძლიერებდა.
2018 წლისთვის Alexa-ს უკვე ათასობით „skill“ ჰქონდა, Echo კი მსოფლიოს ყველაზე გაყიდვადი სმარტ-სპიკერი იყო.
ხმა როგორც მომავალი კლავიატურა
Alexa-ს ისტორია გვიჩვენებს, რომ ტექნოლოგიური ინოვაცია ხშირად იქმნება აკვიატებისა და მოთმინების შედეგად. ბეზოსს სჯეროდა, რომ ხმას შეეძლო კომპიუტერთან ურთიერთობის წესის რევოლუცია.
დღეს, როცა სმარტ სახლები ნორმად იქცა, ძნელია დავიჯეროთ, რომ ეს ყველაფერი ერთი „გიჟური იდეით“ დაიწყო.
